Σχεδόν κάθε γονιός σε κάποια στιγμή αναρωτιέται: «Είναι αυτό φάση ή κάτι παραπάνω;» Δεν υπάρχει μια ηλικία ή ένα συγκεκριμένο γεγονός που να καθορίζει πότε ένα παιδί «πρέπει» να δει παιδοψυχολόγο. Υπάρχουν όμως σημάδια που αξίζει να μην αγνοηθούν, και ένας σημαντικός κανόνας: η έγκαιρη αξιολόγηση δεν βλάπτει ποτέ. Η καθυστέρηση μπορεί.
Τι είναι ο παιδοψυχολόγος (και τι δεν είναι)
Ο παιδοψυχολόγος είναι ψυχολόγος εξειδικευμένος στις αναπτυξιακές και ψυχοσυναισθηματικές ανάγκες παιδιών και εφήβων. Χρησιμοποιεί παιχνίδι, αφήγηση, σχέδιο και εξειδικευμένα εργαλεία αξιολόγησης όπως το WISC-V ή το Αθηνά Τεστ για να καταλάβει τι ζει το παιδί, και να το βοηθήσει να εκφραστεί.
Δεν είναι «τιμωρία», δεν είναι σημάδι ότι κάτι σοβαρό συμβαίνει, και σε καμία περίπτωση δεν παίρνει τη θέση των γονιών στη ζωή του παιδιού. Συνεργάζεται μαζί σας.
Σημάδια που αξίζει να προσέξετε
1. Επίμονες αλλαγές στη συμπεριφορά
Παρατηρείτε ότι το παιδί σας:
- Έχει συχνά εκρήξεις θυμού που δεν αναλογούν στην ηλικία του
- Έχει αποτραβηχτεί ξαφνικά από φίλους και δραστηριότητες που του άρεσαν
- Δείχνει επιθετικότητα προς συνομηλίκους, αδέλφια ή τους γονείς
- Εμφανίζει νέους φόβους που το παραλύουν
Αν οι αλλαγές διαρκούν πάνω από 2-3 εβδομάδες και δεν υποχωρούν, αξίζει μια αξιολόγηση.
2. Δυσκολίες στον ύπνο και τη διατροφή
Ο ύπνος και η διατροφή είναι από τα πρώτα πεδία που «μιλούν» όταν ένα παιδί δυσκολεύεται συναισθηματικά. Επίμονη αϋπνία, εφιάλτες, αρνηση φαγητού ή αντίθετα υπερβολική κατανάλωση, μπορεί να σχετίζονται με άγχος που το παιδί δεν μπορεί ακόμα να εκφράσει με λόγια.
3. Σημαντικό οικογενειακό γεγονός
Διαζύγιο, σοβαρή ασθένεια στην οικογένεια, απώλεια αγαπημένου προσώπου, μετακόμιση, αλλαγή σχολείου, όλα αυτά είναι φυσιολογικά αγχογόνες καταστάσεις. Δεν χρειάζεται κάθε παιδί παρέμβαση, αλλά μια συνάντηση πρόληψης μπορεί να αποτρέψει μεγαλύτερα ζητήματα στην πορεία.
4. Σχολικές δυσκολίες που δεν εξηγούνται
Αν το παιδί δυσκολεύεται με τη μάθηση, την προσοχή ή τη συμπεριφορά στο σχολείο, και αυτό δεν εξηγείται από κάποια συγκεκριμένη αιτία, μια αξιολόγηση μπορεί να ξεκαθαρίσει αν υπάρχει μαθησιακή δυσκολία, ΔΕΠΥ, ή κάποια συναισθηματική δυσκολία. Συχνά χρειάζεται και ειδικό παιδαγωγικό πρόγραμμα για την αποκατάσταση.
5. Όταν ο δάσκαλος ή ο παιδίατρος το συστήσει
Επαγγελματίες που βλέπουν το παιδί σε άλλο πλαίσιο, εκπαιδευτικοί, παιδίατρος, προπονητής, μπορεί να παρατηρήσουν κάτι που σας διαφεύγει. Αν κάποιος που εμπιστεύεστε σας προτείνει αξιολόγηση, αξίζει να το λάβετε σοβαρά.
6. Το ένστικτό σας
Οι γονείς γνωρίζουν τα παιδιά τους καλύτερα από οποιονδήποτε άλλο. Αν αισθάνεστε ότι κάτι έχει αλλάξει, ακόμη κι αν δεν μπορείτε να το ονομάσετε, εμπιστευτείτε αυτή τη διαίσθηση. Σπάνια κάνει λάθος.
Τι γίνεται στην πρώτη συνάντηση
Στο άΝιΜα, η πρώτη συνάντηση γίνεται μόνο με τους γονείς, όχι με το παιδί. Σκοπός της είναι:
- Να ακούσουμε προσεκτικά τι σας απασχολεί
- Να καταλάβουμε το ευρύτερο πλαίσιο (οικογένεια, σχολείο, υγεία)
- Να συμφωνήσουμε αν χρειάζεται περαιτέρω αξιολόγηση, σε ποιον ειδικό, και με ποιο πλάνο
Αν προτείνουμε αξιολόγηση παιδιού, ακολουθούν 1-3 συνεδρίες με το παιδί όπου χρησιμοποιούμε σταθμισμένα εργαλεία ανάλογα με την ηλικία και το θέμα.
Δεν χρειάζεται διάγνωση για να ζητήσετε βοήθεια
Πολλοί γονείς διστάζουν επειδή νομίζουν ότι «δεν είναι αρκετά σοβαρό». Αυτή η σκέψη συχνά κρατάει τους ανθρώπους μακριά από την υποστήριξη για χρόνια. Στην πραγματικότητα:
- Μια αξιολόγηση μπορεί να επιβεβαιώσει ότι όλα είναι εντός φυσιολογικού: και αυτό από μόνο του είναι πολύτιμη πληροφορία.
- Όσο νωρίτερα γίνει η παρέμβαση όπου χρειάζεται, τόσο μικρότερη χρειάζεται να είναι.
- Το παιδί μαθαίνει εργαλεία διαχείρισης συναισθημάτων που θα έχει για όλη του τη ζωή.
Πότε ΟΧΙ, δηλαδή πότε δεν χρειάζεται
Είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε επίσης πότε κάτι είναι φυσιολογικό μέρος της ανάπτυξης:
- Παροδικές εκρήξεις θυμού στα 2-4 χρόνια (η περίφημη «φάση του ναι/όχι»)
- Φόβοι σε συγκεκριμένες ηλικίες (σκοτάδι, μάγισσες, ζώα)
- Πεισματάρικη συμπεριφορά γύρω στα 3 και ξανά στην εφηβεία
- Παροδική ζήλεια όταν γεννιέται αδέλφι
Αυτά συνήθως υποχωρούν μόνα τους με υπομονή και σταθερότητα από τους γονείς. Αν όμως διαρκούν περισσότερο από όσο φαίνεται φυσιολογικό, ή επηρεάζουν την καθημερινότητα, μην το παίρνετε ριψοκίνδυνα.
Πώς να ξεκινήσετε
Η πιο εύκολη πρώτη κίνηση: ένα τηλεφώνημα γνωριμίας. Δεν χρειάζεται να ξέρετε ποια ειδικότητα ψάχνετε, εμείς θα σας οδηγήσουμε. Στο άΝιΜα η ομάδα μας περιλαμβάνει ψυχοθεραπεύτριες για παιδιά και εφήβους, παιδοψυχίατρο, ειδικούς παιδαγωγούς, λογοθεραπευτές και εργοθεραπευτές, και συνεργαζόμαστε στενά ώστε να βρούμε τον σωστό δρόμο για κάθε παιδί. Παράλληλα προσφέρουμε συμβουλευτική γονέων ώστε να ενδυναμώνεστε εσείς οι ίδιοι.
